22 صفر 1441

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۸/۲۲ ۱۳:۵۶:۳۲
کد مطلب:  ImgnOCre
چاقی مقدمه ای برای بیماری های جسمی و روانی

با اندکی نگاهی به وضعیت سلامت جوامع بشری در گذر زمان در می یابیم که زمانی بیماری های واگیر دار و ناتوانی در درمان آنها، عامل اصلی مرگ ومیر بوده اما این روند تغییر کرده و در حال بیماری های غیر واگیر دارمهم ترین عامل مرگ ومیر در جهان بشمار می رود.

در گذشته های نه چندان دور، چاقی نشانه سلامتی و رفاه تلقی می شد و برخی آن را نوعی زیبایی می دانستند البته این نگرش هنوز هم در برخی فرهنگ ها متداول می باشد، در حالی که واقعیت چیز دیگری است و چاقی نوعی بیماری پیچیده، با ابعاد اجتماعی و روانی گسترده است که همه سنین و گروه های اجتماعی را تحت تاثیر قرار می دهد.

حال آنکه حدود دو دهه پیش، سوء تغذیه شدید و کمبود دریافت موادمغذی، یکی از چالش های اصلی سلامت عمومی در ایران بود اما در حال حاضر این مشکل تا حدودی کاهش یافته و مشکل چاقی و اضافه وزن جایگزین آن شده است.

اضافه وزن و چاقی با ذخيره بيش از حد انرژی به صورت چربی در بدن ظاهر می ‌شود.

هر فردی با توجه به سن، جنس و قدی كه دارد بايد از وزن ايده آل خاص خود برخوردار ‌باشد، پس اگر وزن فرد مناسب سن و قدش نباشد و در واقع بيشتر از استانداردها باشد، اين فرد مبتلا به اضافه وزن يا چاقی است.

در دهه های اخیر، میزان شیوع چاقی در تمام گروه های جامعه (فارغ از سن، جنس، نژاد، سطح اقتصادی و طبقه اجتماعی) به طور چشمگیری افزایش یافته است.

بررسی ها نشان می دهد، چاقی باعث کاهش کیفیت زندگی و افزایش احتمال ابتلا به بیماری های قلبی و بسیاری از انواع سرطان می شود.

در عین حال چاقی و اضافه وزن را می توان یکی از علل افزایش آمار بیماری دیابت تلقی کرد، بیماریی که طی سالهای گذشته در میان کودکان و بزرگسالان گسترش یافته است.

متاسفانه چاقی و اضافه وزن در کودکان به یکی از جدی ترین چالش های سلامت عمومی در قرن 21 تبدیل شده و اکثر کشورهای جهان اعم از توسعه یافته و در حال توسعه را به ویژه در مناطق شهری تحت تاثیر قرار داده است.

بر اساس بررسی ها و ارزیابی های صورت گرفته؛ اکثر دانش آموزان کشور و به تبع آن دانش آموزان آذربایجان شرقی اضافه وزن دارند و تحقیقات نشان می‌دهد؛ عوامل بسيار زيادي در بروز چاقي موثر هستند و تغییر در سبک زندگی، شیوه های تغذیه و کم تحرکی از جمله علل شیوع چاقی به شمار می روند.

حال آنکه چاقی کودکان و نوجوانان، علاوه بر اینکه زمینه ساز ابتلا به دیابت نوع 2، بیماری های قلبی - عروقی، سرطان و عوارض جسمی و اجتماعی در بزرگسالی است، از لحاظ روحی و روانی نیز عواقب نامطلوبی همچون کم خوابی، نداشتن اعتماد به نفس، اضطراب و افسردگی را در پی دارد که این مسائل بر روابط اجتماعی و تحصیلی دانش آموزان تاثیر می گذارد.

معاون تربیت بدنی وسلامت آموزش وپرورش آذربایجان شرقی در خصوص دلایل اصلی اضافه وزن و چاقی در جامعه می گوید: فقر حرکتی و کم تحرکی از دلایل اصلی اضافه وزن بوده و امروزه فقر حرکتی یکی از چالشهای اصلی جوامع بشری است.

رسول صادقی اضافه می کند: عوامل بسیاری در کم تحرکی افراد جامعه دخیل هستند که پیشرفت تکنولوژی، عدم دسترسی به فضاها و امکانات ورزشی از جمله این عوامل است.

وی توسعه ورزشهای همگانی را راهکاری برای مقابله با کم تحرکی می داند و می گوید: در شرایط طبیعی 25 درصد شهروندان و 50 درصد دانش آموزان در ورزش های همگانی شرکت می کنند و حداقل سه روز در هفته فعالیت های ورزشی انجام می دهند.

صادقی ادامه می دهد: خوشبختانه در سالهای اخیر تحولات شگرفی در توسعه زیر ساخت های فرهنگی و ورزشی در کشور صورت گرفته و سرانه فضای ورزشی افزایش یافته و دیگر کمبود فضای ورزشی نداریم اما عدم دسترسی به این فضاها موجب کاهش تمایل افراد به شرکت در فعالیت های ورزشی شده است.

وی با تأکید بر اینکه پرداختن به فعالیت های ورزشی و فیزیکی یکی از نیازهای اساسی مردم جامعه است، می گوید: در گذشته مشکل ما نهادینه کردن فرهنگ ورزش بود امروز همگان از اثــرات ســودمند ورزش و فعالیــت های بدنــی منظم آگاهی دارند اما متاسفانه این فرهنگ به رفتار اجتماعی تبدیل نشده است.

معاون تربیت بدنی وسلامت آموزش وپرورش استان با بیان اینکه در حال حاضر 20 درصد دانش آموزان آذربایجان ‌شرقی اضافه وزن دارند، می افزاید: برنامه های بسیاری برای جلوگیری از  ابتلای دانش آموزان به اضافه وزن و چاقی در سطح مدارس استان در حال اجرا است که برگزاری المپیادهای ورزشی درون مدرسه ای، توسعه ورزش صبحگاهی، اجرای طرح «حیات پویا»، تشکیل کانون های ورزشی دانش آموزی، برگزاری مسابقات ورزشی آموزشگاهی تحت عنوان مدرسه قهرمان، تشکیل کانون های حرکات اصلاحی و ساختار قامتی برای دانش‌آموزان، تشکیل انجمن علمی معلمان تربیت بدنی در راستای توسعه سواد علمی و حرکتی دانش آموزان، تشکیل هیئت ورزش های دانش آموزی جهت توسعه ورزش قهرمانی دانش آموزان، دبیرخانه درس تربیت بدنی جهت کیفیت بخشی به درس تربیت بدنی مدارس از جمله این برنامه هاست.

وی با اشاره به فعالیت بیش از 1400 معلم ورزش در مدارس آذربایجان شرقی،  از طراحی کتاب معلم تربیت بدنی برای معلمان ورزش همه دوره های تحصیلی مدارس خبر می دهد.

صادقی همچنین در خصوص وضعیت علمی معلمان ورزشی استان می گوید: اغلب این معلمان دانشجوی دکترا هستند و  بیش از 50 درصد آنها نیز مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد دارند و می کوشند سواد حرکتی دانش آموزان را افزایش دهند.

وی زمان طلایی پیشگیری از چاقی را دوره ابتدایی می داند و بر لزوم بسط سواد حرکتی دانش‌آموزان، در این دوره تاکید می کند.

معاون تربیت بدنی وسلامت آموزش وپرورش استان در ادامه با انتقاد از محدود بودن ساعت درس ورزش می گوید: در هفته دوساعت برای زنگ ورزش اختصاص یافته اما این دو ساعت برای استاندارد سازی وضعیت دانش آموزان کافی نیست و باید افزایش یابد.

وی با اشاره به نائب قهرمانی تیم فوتسال دانش آموزی استان در مسابقات جهانی سال گذشته، در تشریح اقدامات صورت گرفته توسط آموزش و پرورش استان برای ارتقای  فعالیت های ورزشی در مدارس می گوید: تجلیل از دانش آموزان قهرمان ورزشکار، توزیع 1200 بسته ورزشی در مدارس استان، تاسیس انجمن علمی معلمان تربیت بدنی، تشکیل هیئت ورزش های دانش آموزی، تشکیل مرکز حرکات اصلاحی از جمله این اقدمات است و در تلاشیم امسال  تجهیزات و امکانات ورزشی مناسب در اختیار تمامی معلمان و مربیان ورزشی استان قرار دهیم.

رئیس اداره سلامت و تندرستی آموزش و پرورش آذربایجان شرقی نیز در این ارتباط با بیان اینکه بحث اضافه وزن و چاقی یکی از معضلاتی می باشد که امروزه گریبان گیر دانش آموزان سراسر دنیا شده است، می گوید: طبق مطالعاتی که در سال تحصیلی 93-94 بر روی 24 هزار دانش آموز در مقاطع تحصیلی مختلف انجام گرفته، 21 درصد دانش آموزان کشور دچار اضافه وزن و چاقی هستند و 16.1 درصد دانش آموزان نیز لاغر و کمبود وزن دارند.

داریوش حکیمی اضافه می کند: طبق مطالعات صورت گرفته، متاسفانه آذربایجان شرقی جزو استانهایی است که درصد بالایی از دانش آموزان آن دچار اضافه وزن و چاقی هستند و این اضافه وزن در مدارس مناطق شهری دو برابر مدارس روستایی است.

وی تغذیه نامناسب و تغییر ذائقه دانش آموزان از غذاهای سنتی به غذاهای فست فودی را یکی از علل اضافه وزن و چاقی می داند و می افزاید: بررسی ها نشان می دهد 27.5 درصد دانش آموزان در هفته غذاهای غیرمفید، 25.7 نوشابه و 15 درصد نیز به طور مرتب فست فود مصرف می کنند.

حکیمی ادامه می دهد: نوشابه به لحاظ دارا بودن مواد قندی، اگر با کم تحرکی دانش آموزان همراه شود، منبع ذخیره چربی شده و عامل اضافه وزن و چاقی خواهد شد.

وی با بیان اینکه تغذیه دانش آموزان دچار مخاطره شده و تغذیه نامناسب دانش آموزان جزوه دغدغه های حوزه سلامت محسوب می شود، می افزاید: بر اساس بررسی ها صورت گرفته، 60 درصد دانش آموزان روزانه شیر، 68 درصد سبزیجات و فیبر و 40 درصد نیز میوه مصرف نمی کنند.

رئیس اداره سلامت و تندرستی آموزش و پرورش استان محدودیت منابع مالی و انتخاب الگوی تغذیه ای نامناسب را دو عامل اساسی موثر در تغذیه نامناسب می داند و می گوید: بر اساس مطالعاتی که بر روی 43 هزار دانش آموز ایرانی صورت گرفته، 27.7 درصد دانش آموزان تری گیلسرید دارند که عامل اضافه وزن و چاقی است

وی اضافه می کند: این موضوع ناشی از مصرف غذاهای پرچرب و سوسیس و کالباس و فست فودهاست، در حالی که در جامعه ما 86.8 درصد مادران خانه دار هستند و می توانند غذای مناسب برای فرزندان خود تهیه کنند.

حکیمی ادامه می دهد: در کنار این عوامل، کم تحرکی و نبود فعالیت های بدنی و ورزشی در اضافه وزن موثرند اما عامل اساسی همان استفاده از فست فودهاست و علاوه بر آن 21 درصد دانش آموزان کماکان بر سر سفره غذا. نمک مصرف می کنند.

وی با انتقاد از محدود شدن فعالیت های ورزشی دانش آموزان به زنگ ورزش و نبود فضای ورزش استاندارد در مدارس بیان می کند: با توجه به وضعیت جوی استان و کمبود فضای استاندارد ورزش، اکثر دانش آموزان تنها یکبار در هفته ورزش می کنند در حالی که آنها باید بصورت مرتب و روزانه دو الی سه ساعت ورزش کنند.

رئیس اداره سلامت و تندرستی آموزش و پرورش استان همچنین در خصوص عوامل موثر در تغییر الگوی تغذیه ای خانواده ها می گوید: زندگی ماشینی، اشتغال مادران، تبلیغات کاذب شرکت های تولید و توزیع کننده مواد غذایی ناسالم، استفاده از رسانه ملی بعنوان دانشگاه آموزشی خانواده ها و اعتماد به محصولاتی که در رسانه ملی تبلیغ می شوند، از جمله این عواملند.

وی در ادامه از خانواده ها می خواهد در هنگام خرید مواد غذایی به میزان چربی، نمک و قند محصولات توجه کنند تا فرزندانشان دچار اضافه وزن و چاقی نشوند.

حکیمی در تشریح اقدامات صورت گرفته توسط اداره سلامت آموزش و پرورش آذربایجان شرقی برای ارتقای سلامت و کاهش اضافه وزن و چاقی دانش آموزان می گوید: خوشبختانه در دو سال اخیر اداره سلامت آموزش و پرورش استان اقدام به اجرای برنامه های متنوع در سطح مدارس استان کرده که کنترل بوفه های مدارس بعنوان پایگاه تغذیه سالم دانش آموزان، کلاس های آموزشی توسط مراقبین سلامت، توزیع بروشورها وپمفلت های آموزشی در حوزه تغذیه، برگزاری جشنواره های غذای سالم و سنتی در طول سال در سطح کلیه مدارس، اجرای طرح صبحانه سالم و لقمه سالم در اکثر مدارس ابتدایی، دادن برنامه غذایی و کنترل برنامه غذایی توسط بازرسان اداره سلامت و تندرستی و مرکز بهداشت، برگزاری مسابقات ورزشی جهت افزایش تحرک بدنی دانش آموزان از جمله این اقدامات است.

در نهایت اینکه امید می رود با حساس سازی، اطلاع رسانی و اجرای مجموعه مداخلات آموزشی – اجرایی جاری و پیش بینی شده برای آینده بتوانیم از بروز و شیوع بیماری های غیر واگیر و مزمن بویژه چاقی و اضافه وزن پیشگیری کرده و شاهد ارتقای سطح سلامت در جامعه باشیم.

 تهیه وتنظیم : قمر طالبی خبرنگار آسانیوز

به اشتراک بگذارید :