27 ربیع‌الثانی 1443

تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۰۲ ۱۴:۱۰:۰۰
کد مطلب:  1660943
 در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش برگزار شد
 نشست علمی «ارزشیابی سیاست‌ها و برنامه‌های دوره پیش‌دبستانی وزارت آموزش و پرورش» 

گزارش کوتاهی از نشست علمی «ارزشیابی سیاست‌ها و برنامه‌های دوره پیش‌دبستانی وزارت آموزش و پرورش»

نشست علمی مجازی در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با محوریت ارائه یافته های  پروژه پژوهشی «ارزشیابی سیاست‌ها و برنامه‌های دوره پیش‌دبستانی وزارت آموزش‌وپرورش» با حضور متخصصان، سیاستگذاران، مدیران و مربیان مراکز پیش از دبستان از سراسر کشور در تاریخ 25/5/ 1400 از ساعت 14 الی 16 برگزار گردید. مدیریت این نشست بر عهده دکتر محمد حسنی و اعضای نشست آقایان دکتر ابراهیم طلایی و دکتر سید علی خالقی نژاد و خانم‌های دکتر منصوره کریم‌زاده و دکتر رخساره فضلی بودند.

در آغاز دکتر خالقی نژاد، مجری پژوهش به بیان چارچوب پژوهش «بیان مسئله، پرسش‌ها، روش‌شناسی، یافته‌ها و پیشنهادهای کاربردی» پرداختند. یافته‌های مورد تأکید این پژوهش به شرح زیر بوده است:   

(1). تحلیل متن دو سیاست «مصوبه جلسه 669 شورای‌عالی آموزش‌وپرورش» و «راهکار 5- 1 سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش» بر اساس «شفافیت»، «واقع‌بینانه»، «انسجام»، «جامعیت»، و «پیشرفته» حاکی از این است که در متن مصوبه جلسه 669 شورای‌عالی آموزش‌وپرورش ابهام‌های زیادی درباره واژه‌های «رسمی‌بودن» و «غیراجباری بودن دوره پیش‌دبستان » و «دولت» وجود دارد؛  به نیروی انسانی و محیط آموزشی مناست برای اجرای آن توجه ناچیزی شده است؛ دامنه سنی ذکر شده در این سیاست مبتنی بر یافته‌های علمی نیست. در باره راهکار 1 -5 سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش نیز ابهام‌هایی در باره مفهوم «مناطق محروم» و «حدودوثغور مشارکت» وزارت آموزش و پرورش در پوشش نوآموزان پیش‌دبستانی وجود دارد؛ آموزش‌های مورد تأکید در آن  از جامعیت لازم برخوردار نیست و آموزه‌های دیگر ادیان ابراهیمی را نادیده می‌گیرد.

 (2).در خصوص سیاست پوشش پیش‌دبستان در سطح ملی شواهد حاکی از این است نرخ پوشش ظاهری دوره پیش‌دبستانی میان‌سال‌های تحصیلی 86- 85 تا 93- 92 کاهش شدیدی یافت و از سال 93 تا کنون پوشش نوآموزان پیش‌دبستانی افزایش یافته است. مهم‌ترین موانع در گسترش پوشش نوآموزان در سطح ملی نبود سند رشد همه‌جانبه کودک مصوب، کارشکنی سازمان برنامه و بودجه در اجرای برنامه‌های آموزشی و تندرستی دوره پیش‌دبستانی وزارت آ.پ، پوشش ناقص دوره پیش‌دبستانی، ضعف اقتصاد مراکز پیش‌دبستانی غیردولتی و مهدکودک‌ها و غیره می‌باشند و مهم‌ترین راهکارهای بهبود پوشش در سطح ملی گستراندن نهادهای تأمین منابع مالی آ. پ پیش‌دبستانی، سرمایه‌گذاری بر روی تندرستی و کتاب‌خوانی کودکان، ارائه تسهیلات و امکانات دولتی به مراکز مهدکودک و پیش‌دبستانی غیردولتی و غیره هستند.

 (3). در خصوص سیاست پوشش پیش‌دبستان در سطح مناطق محروم شواهد حاکی از این است روند پوشش کودکان پیش‌دبستانی در مناطق محروم از سال تحصیلی 89- 88 تا سال 99- 98 کاهش شدیدی یافته است. مهم‌ترین موانع در گسترش پوشش نوآموزان در مناطق محروم ضعف اقتصاد خانواده نوآموزان پیش‌دبستانی‌های حاشیه شهر و روستاها، کمبود برنامه‌های حمایتی جامع ویژه نوآموزان پیش‌دبستانی بد سرپرست و بی‌سرپرست در حاشیه‌ی شهرها، نگرش‌های فرهنگی نامناسب بعضی از والدین در مناطق محروم به دوره پیش‌دبستانی و غیره هستند و مهم‌ترین راهکارهای بهبود پوشش در سطح مناطق محروم فعال‌سازی برنامه تغذیه و پوشاک رایگان، حمایت مالی از خانواده‌های بی‌بضاعت و نا‌برخوردار، فرهنگ‌سازی برای تشویق خانواده‌ها به ثبت‌نام کودکان خویش در دوره پیش‌دبستانی، راه‌اندازی مراکز پیش‌دبستانی و مهدکودک‌های دولتی مستقل در حاشیه‌ی شهر و روستاهای پرجمعیت و غیره می‌باشند.

 (4).در خصوص سیاست پوشش دوره یک‌ماهه پیش‌دبستانی شواهد حاکی از این است روند پوشش کودکان پیش‌دبستانی در دوره یک ماهه از سال تحصیلی 90- 1389 تا  سال تحصیلی 98- 1397 کاهش یافته است. مهم‌ترین موانع در گسترش پوشش دوره یک‌ماهه پیش‌دبستانی عدم استقبال مناطق گرمسیری از دوره یک‌ماهه آموزش نوآموزان پیش‌دبستانی، انگیزه پایین برای پذیرش مربی‌گری دوره پیش‌دبستانی یک‌ماهه، ابهام درباره اهداف و محتوای آموزشی دوره یک‌ماهه و غیره می‌باشد و مهم‌ترین راهکارهای بهبود این سیاست انتخاب مربیان بومی شایسته برای دوره یک‌ماهه، استفاده از مجاری گوناگون برای اطلاع‌رسانی درباره برگزار دوره یک‌ماهه پیش‌دبستانی، آماده کردن مدارس برای آموزش دوره یک‌ماهه و غیره است.

 (5). در خصوص سیاست پوشش دوره پیش‌دبستانی در کلاس‌های چندپایه شواهد حاکی از این است نرخ پوشش از سال 94- 93 تا 99- 98 سه برابر شده است. مهم‌ترین موانع در گسترش پوشش دوره پیش‌دبستانی در کلاس‌های چندپایه بی‌اعتمادی والدین به سرباز معلمان و نیروهای خرید خدمت، نبود الگویی برای آموزش کودکان پیش‌دبستان در کلاس چندپایه، عدم تناسب فضا و تجهیزات با نیازهای کودکان پیش‌دبستانی و غیره می‌باشد و استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد یا ملی در ساخت فضا و تهیه مواد آموزشی، تأمین رایگان کتاب‌های پیش‌دبستانی روستاها، استفاده از ظرفیت راهبران آموزشی برای کیفیت‌بخشی به آموزش نوآموزان پیش‌دبستانی و غیره از مهم‌ترین راهکارهای بهبود این سیاست هستند.

(6). در خصوص برنامه هویت کودکان ایران اسلامی شواهد حاکی از این است که راهکارهای متعددی شامل تولید برنامه‌های آموزشی چندرسانه‌ای برای آموزش مربیان پیش‌دبستانی و خانواده‌ها، فعال شدن کمیته معین و همکار در استان‌ها برای سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی برای آموزش‌های ضمن خدمت مربیان پیش‌دبستان با حمایت دانشگاه‌ها، استفاده از انگیزه و روحیه مشارکت جویانِه و داوطلبانه نهادهای فرهنگی و سمن‌ها در برگزاری جشن‌های ملی، محلی، مذهبی و اشاعه میراث فرهنگی کشور و غیره می‌توانند کیفیت اجرای برنامه را افزایش دهند.

 (7). در خصوص برنامه سنجش و مداخله بهنگام نوآموزان بدوپیش‌دبستانی شواهد حاکی از این است که به کارگیری راهکارهای متعددی شامل راه‌اندازی مراکز تخصصی حمایت از نوآموزان دیرآموز پیش‌دبستانی در راستای پیشگیری از ترک تحصیل، واگذار کردن زمان برگزاری سنجش مداخله بهنگام نوآموزان پیش‌دبستانی به استان‌ها در راستای پوشش بیشتر، مشارکت دادن و فعال‌کردن دانشگاه فرهنگیان و سایر دانشگاه‌ها برای سازمان‌دهی و اجرای آموزش‌های ضمن خدمت حضوری و غیرحضوری برای مربیان دارای کودکان دیرآموز و کارکنان و غیره برای کیفیت بخشی به این برنامه ضروری است.

در ادامه بحث آقای دکتر طلایی به تحلیل این پژوهش پرداخت. ایشان ذکر کردند که این پژوهش از جنس ارزشیابی فرایندی است و از این منظر که مطلوبیت اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های دوره پیش‌دبستانی را موردتوجه قرار داده است، یافته‌های آن می‌تواند برای سیاستگذاران - به‌ویژه در این برهه که سازمان ملی تعلیم‌وتربیت کودک تأسیس شده است - سودمند باشد. ایشان معتقدند که حوزه پیش از دبستان در ایران در زمینه ارزشیابی از درونداد و تأثیر سیاست‌های اوان کودکی کمبودهای اساسی دارد. خانم دکتر منصوره کریم‌زاده نیز ضمن تأیید ارزشمندی یافته‌های این مطالعه، از ضرورت تدوین سند جامع تحول اوان کودکان و انجام مطالعات مروری جامع در باره مسائل پیش از دبستان کشور صحبت کردند و گفتگوهای جدی برای بهبود کیفیت سیاست‌های اوان کودکی کشور را خاطرنشان کردند. خانم دکتر رخساره فضلی، عضو دیگر پنل به تجربیات خویش در یک دهه اخیر اشاره کردند و اشاره داشتند که هشت برنامه اساسی دوره پیش‌دبستانی بر اساس نیازسنجی انتخاب شده بودند و یافته‌های این پژوهش شواهدی مناسبی در باره مسائل پیش از دبستان را به ما گوشزد کرده است و تا حدی دستاوردهای مثبت تلاش‌های اخیر ما در یک دهه گذشته را به‌خوبی گزارش کرده است.

به اشتراک بگذارید :