20 ربیع‌الاول 1443

تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۲ ۰۸:۴۷:۳۸
کد مطلب:  1004827
متن سخنرانی دکتر نادر جهان آرای در همایش تجلیل از پژوهشگران فرهنگ گیلکی
نقش آموزش و پرورش در تقویت روحیه پژوهشگری بین دانش آموزان و معلمان

مدیرکل آموزش و پرورش استان گیلان در «همایش تجلیل از پژوهشگران ، محققان و اصحاب فرهنگ گیلکی» که در تاریخ 21 آذرماه 1398 در سالن اجتماعات در سالن اجتماعات فرمانداری رشت برگزار شد با اشاره به اهمیت آموزشِ پژوهش گفت: «پرواضح است که اهمیت این آموزش ها در سنین پایه و ابتدایی تا چه میزان حیاتی و با اهمیت است. از همین رو همکاری مستمر و جدی میان نهاد خانواده با مدرسه و همچنین حضور موثر سازمان های مردم نهاد می تواند ما را در به ثمر رساندن نتیجه مطلوب در راهی که طی می کنیم یاری رساند. »

بسم الله الرحمن الرحیم. با عرض سلام و احترام و ادب خدمت حضار محترم و تشکر ویژه از جناب فرماندار و مجموعه انسان های خوش فکر و نیک اندیشی که زمینه های برگزاری این مراسم بسیار باارزش و قطعا با نتایج ماندگار برای شهرستان و همچنین استان مان گیلان را فراهم آوردند. سخنان بنده با توجه به تاخیری که در برگزاری این جلسه به وجود آمد، به اختصار پیرامون  «نقش آموزش و پرورش در تقویت روحیه پژوهشگری بین دانش آموزان و معلمان» است.

به عنوان مقدمه به یاد غالب جمع حاضر که میان آنها چهره های بسیار خوشنامی از پژوهشگران استان حضور دارند بیاورم؛ اگر نگاهی هرچند کوتاه به گذشته خود (دهه ها پیش که در کلاس های درس و پشت نیمکت های دانش آموزی حضور داشتیم و با نخستین پرسش های ذهنی خود مواجه می شدیم)  بیاندازیم، می بینیم که در آن روزگار چه در محتوای کتابهای درسی و چه در شیوه آموزش آموزگاران و دبیران، چندان که بایسته و شایسته بود، به فعالیت های دانش آموزی با محوریت پژوهش در کلاس درس و یا محیط مدرسه، یا مطلقا  توجه نمی شد و یا چندان که می بایست جدی گرفته نمی شد. آموزش در مدارس بر محوریت از بر کردن پاره ای مطالب بعضا بی ارتباط با مهارتهای «زندگی شرافتمندانه» و یا تربیت کودکان با هدف پرورش انسانهایی مطیع، نظم پذیر و کارآمد برای دستگاه دولت بود. آموزش و پرورشی که در آن از بوی خوش گفتگو، پرسشگری، نقادی و نشاط فعالیت های  تعاملی  کاملا بی بهره بودیم. اگر هم اکنون می توانیم از چهره های بزرگ و خوشنامی از پژوهشگران بنام در سطح استان، کشور و حتی جهان نام ببریم؛ نیک می دانیم که این بزرگان بیش از آنکه محصول نظام آموزش و پرورش عصر خود باشند ، مدیون استعداد و پشتکار فردی خود و یا نهایتا حمایت های مادی و معنوی خانواده هایشان بوده اند.

پژوهش خود نیز نیازمند آموزش است؛  چرا که پژوهش بیش از هرچیز فن و تخصصی است که نیازمند آموزش بنیان های نظری، روش ها و شیوه ارایه درستِ یافته ها است. ساختن جامعه ای توسعه یافته و خرد محور بدون پرورش انسانها و به ویژه مدیرانی خرد باور و خردورز ممکن نخواهد بود . لازمه آن هم این است که نهاد آموزش و پرورش در مسیر تحریک و تقویت روحیه پرسشگری و کاوشگری دانش آموزان به ویژه در سنین پایه حرکت کند.  تغییر روش های یادگیری از حافظه محوری به یادگیری فعال از راه انجام فعالیت هایی چون بازی کردن، گوش دادن به داستان، تماشای فیلم، متن خوانی گروهی، گفتگو و حتی بحث و جدل بر سر عقاید از جمله راههایی است که می تواند روح پرسشگری و نقادی را در میان کودکان و نوجوانان این سرزمین زنده نگاه دارد.

خوشبختانه در اسناد بالادستی به ویژه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز نگاه ویژه  و تکلیفی به امر پژوهش شده است. به تعبیر یکی از نویسندگان «توسعه ظرفیت پژوهش و نوآوری، استفاده از ظرفیت های موجود برای گسترش فرهنگ تفکر و پژوهش در بین مدیران و مربیان و تامین پژوهشگر مورد نیاز دستگاه تعلیم و تربیت عمومی و حمایت از پژوهشگران فعال و مجرب، ایجاد شبکه فعال پژوهشی از جمله ظرفیت های موجود در سند تحول بنیادین است.» بر همین اساس است که ما و همکارانمان به عنوان متولیان آموزش، یکی از مهمترین رسالت های خود را تقویت روش و منش اندیشه ورزی،  تقویت تفکر انتقادی و فعال سازی ظرفیت های فکری دانش آموزان براساس فطرت پاک الهی آنان می دانیم.

در راستای عملیاتی کردن این اندیشه بوده که در بررسی و بازنگری محتوای کلیه کتابهای درسی، علاوه بر تقویت و تاکید بر مطالبی که در پی به پرسشگری و کاوشگری واداشتن دانش آموزان هستند، کتابهای مستقلی با موضوع و محتوای اندیشه ورزی و پژوهش، تالیف و در دسترس دانش آموزان عزیزمان قرار داده شده اند. تالیف و تدریس کتاب "تفکر و پژوهش" برای دانش آموزان  مقطع ابتدایی و کتاب "تفکر و سبک زندگی" ویژه دانش آموزان دوره متوسطه اول، دو نمونه از اقدامات آموزش و پرورش در این راه هستند.

 تردیدی وجود ندارد که اگر کودکان و نوجوانان مستعدمان را در شرایط مناسب آموزش داده و در جریان یادگیری به صورت فعال، تعاملی و کنشگرانه شرکت دهیم؛ در آینده آنها را در قامت پژوهشگران، مبتکران و نوآورانی خواهیم دید که می توانند نقش و سهم بزرگی در فرایند پیشرفت و توسعه علمی در ابعاد منطقه ای، ملی و بین المللی ایفا کنند. پرواضح است که اهمیت این آموزش ها در سنین پایه و ابتدایی تا چه میزان حیاتی و با اهمیت است. از همین رو همکاری مستمر و جدی میان نهاد خانواده با مدرسه و همچنین حضور موثر سازمان های مردم نهاد می تواند ما را در به ثمر رساندن نتیجه مطلوب در راهی که طی می کنیم یاری رساند.

آموزش و پرورش گیلان به عنوان یکی از مناطقی که از اوان جنبش مشروطیت، از کانون های خوشنام و پیشرو در تحولات اجتماعی بوده و همواره نقش پررنگی در تحولات جامعه ایرانی داشته، با درک مسئولیت خود در این حوزه با برگزاری و حمایت جدی از دانش آموزان شرکت کننده در جشنواره های علمی و فرهنگی چون «جشنواره جابربن حیان» ، «جشنواره نوجوان خوارزمی»، «جشنواره جوان خوارزمی»، «پرسش مهر رییس جمهور»، و جشنواره «لیگ علمی» که مختص استان گیلان است  و همچنین حمایت از فرهنگیان پژوهشگر  با برگزاری دوره هایی چون «معلم پژوهنده» و حمایت مالی و معنوی از فرهنگیان پژوهشگر در سطح استان؛ همواره تلاش کرده است تا بازوی مطمئن و تکیه گاهی قوی برای آموزش و تقویت فعالیت های دانش آموزان با رویکرد پژوهشی باشد. تمامی جشنواره هایی که نام برده شد از سطح کلاس و مدرسه تا سطح استان و کشور ادامه دارند. از نکات بسیار مهم در برگزاری این جشنواره ها، اثرات مبارک تربیتی غیرقابل محاسبه آن و میزان نفر-ساعت هایی است که دانش آموزان به صورت فعال در فعالیت های پژوهشی مشارکت پیدا می کنند، است. لازم است به یاد بیاورم استان گیلان در سال جاری میزبان جشنواره کشوری «جابربن حیان» بوده که دست اندرکاران و آگاهان به خوبی در جریان عظمت و حساسیت این مسئولیت و اعتباری که برگزاری موفقیت آمیز آن برای آموزش و پرورش گیلان به وجود آورده است هستند.

وجود 21 پژوهشسرای دانش آموزی فعال در 34 منطقه آموزش و پرورش استان که تمرکز فعالیت در آنها  بر برگزاری دوره ها و کارگاه ها با هدف شناسایی و حمایت از دانش آموزان و فرهنگیان پژوهشگر است از دیگر اقدامات و برنامه های در دست اجرای این سازمان در سطح استان است. بر خود و همکارانم در اداره کل آموزش و پرورش استان فرض می دانم که از داشته ها و یافته های دانش آموزان و همکاران فرهنگی مان در حوزه های پژوهشی حمایت و همراهی جدی داشته باشیم. موافقت و همکاری جهت تاسیس «موزه تاریخ آموزش و پرورش استان گیلان» و همچنین راه اندازی «موزه آموزش فیزیک (با عنوان اختصاصی سنجه و اندازه گیری)» دو نمونه از آخرین برنامه های این سازمان جهت حمایت و تقویت فعالیت هایی است که بوی خوش پژوهش را به مشام مخاطبان و نسل های آینده می رساند.
با تشکر از صبر و حوصله شما...


 

عکس ها: مهتاب باقرزاده / گزارش تصویری سایت دیار میرزا
https://b2n.ir/545970

به اشتراک بگذارید :